Członkinie i członkowie fundacji „Brama Cukermana” zapraszają do udziału w obchodach 82. rocznicy likwidacji będzińskiego getta
„Dzielnica Kamienna” to interdyscyplinarny projekt edukacji kulturalnej, którego celem jest podniesienie kompetencji kulturowych osób zainteresowanych historią Będzina, w tym mieszkańców dzielnicy Kamionka. „Dzielnica Kamienna” (Kamionka) to nazwa, którą nadał gettu w swoich powieściach o Będzinie Stanisław Wygodzki. Przed wojną była to spokojna, uboga, dzielnica rolnicza, która w 1942 r. zamieniona została w getto. Dziś to kameralna strefa domków jednorodzinnych z zachowaną przedwojenną topografią. To jednocześnie miejsce, w którym temat Zagłady nie został przepracowany z obecnymi mieszkańcami. Udział w projekcie, dzięki zaplanowanym działaniom animacyjno-kulturowym, takim jak spacery tematyczne, warsztaty wydobywcze, wywiady, przygotowanie słuchowiska i wystawy, będzie okazją do interakcyjnego zaangażowania mieszkańców Będzina do rekonstruowania pamięci o miejscu, którego dziedzictwo kulturowe może stanowić element ich tożsamości, rozwoju osobistego i społecznego.
Projekt, który jest zaproszeniem do współtworzenia miejsca kultury i pamięci, jakim ma być Dom Bojowników Getta, opiera się nie tylko na przekonaniu o potrzebie umacniania podmiotowego podejścia do odbiorców lokalnych miejsc historii, ale także na budowania wśród nich postaw podmiotowych, opartych na umiejętności pełnoprawnego uczestniczenia w życiu lokalnej społecznych oraz zdolności do czerpania z wytworów kultury w niej powstających, jak i już istniejących.
Obchody 82 rocznicy likwidacji będzińskiego getta
3 sierpnia 2025 (niedziela), godz. 17.00
Dom Bohaterów Getta w Będzinie, ul. Rutki Laskier 24
Wydarzenie związane jest z upamiętnieniem zbrojnego oporu przeciw nazistom, który zorganizowali młodzi bojowcu będzińskiego ŻOBu w sierpniu 1943 roku na terenie getta w Będzinie.
Symboliczne “Drzewko pamięci” zostanie posadzone w ogrodzie przy Domu Bojowników Getta. Podczas wydarzenia planowane są odczyty fragmentów prozy i poezji Stanisława Wygodzkiego dotyczące “Dzielnicy Kamiennej” oraz właśnie “green commemoration”, czyli zielone upamiętnienie – posadzenie Drzewka, które ma symbolizować pamięć o poległych oraz piąć się w górę pod opieką mieszkańców dzielnicy.
Podczas wydarzenia odbędą się też Warsztaty PAmięci dla dzieci.
Warsztaty poprowadzi Julia Krzyśków
Warsztaty wydobywcze
23 sierpnia 2025 (sobota), godz. 17.00
zbiórka: Dom Bohaterów Getta w Będzinie, ul.Rutki Laskier 24
Warsztaty poprowadzi dr Natalia Romik
Zapraszamy na warsztaty skierowane do wszystkich chętnych. Przede wszystkim jednak do uczestnictwa zachęcamy osoby obecnie mieszkające w Dzielnicy Kamiennej oraz te, które ją opuścili. Zaproszenie kierujemy również do potomków wszystkich byłych i obecnych mieszkańców Kamionki.
Warsztat ma na celu “wydobycie” od uczestników wspomnień rodzinnych, a także ma za zadanie “wydobycie” z pomocą uczestników – pamięci o samej dzielnicy, o jej historii, relacji rodzinnych i międzyludzkich. Chcemy również skupić się na pamięci miejsca – aspekt bardziej metaforycznym, który będzie dotyczył architektury i topografii Kamionki. Jest to warsztat bardzo inkluzywny, który będzie wymagał silnej i świadomej partycypacji. Ma na celu również swoistego rodzaju “renowację” partycypacyjną dzielnicy przez wskazania na jej mankamenty, problemy, być może również wynikające z przeszłości dzielnicy, jej braku rozpoznania czy znajomości. Warsztat będzie miał na celu wskazanie działań naprawczych, reanimacyjnych dzielnicy w celu poprawy jakości życia i troski o pamięć miejsca.
OBOWIĄZUJĄ ZAPISY: bramacukermana@gmail.com
ILOŚĆ MIEJSC OGRANICZONA
Plener fotograficzny
24 sierpnia 2025 (niedziela), godz. 17.00
zbiórka: Dom Bohaterów Getta w Będzinie, ul.Rutki Laskier 24
Zapraszamy na spacer fotograficzny z Romanem Łuszczki, który na celu dokumentację zdjęciową dzielnicy Kamionka. Chcemy uchwycić stanu obecny tej dzielnicy Będzina, jej krajobraz, ale i wątki historyczne, takie jak charakterystyczną architekturę, topografię praktycznie nienaruszoną od kilkudziecięciu lat. Plener będzie poprzedzony warsztatami edukacyjnymi z prowadzącym, który wprowadzi uczestników – wszystkich chętnych – często amatorów, w tym mieszkańców dzielnicy Kamionka, do świata fotografii plenerowej i architektonicznej.
OBOWIĄZUJĄ ZAPISY: bramacukermana@gmail.com
ILOŚĆ MIEJSC OGRANICZONA
Spacer śladami dzieciństwa. Kamionka lat 80. i 90.
31 sierpnia 2025 (niedziela), godz. 17.00
zbiórka: Dom Bohaterów Getta w Będzinie, ul.Rutki Laskier 24
Spacer prowadzony zostanie przez Izabelę Tumas, która wychowywała się w latach 80. i 90. XX wieku “na Kamionce”, a także mieszkała w Domu Bojowników Geta (który wtedy był domem wielorodzinnym), i która dbała o pamięć o Żydach, w tym upamiętnionych na tablicy znajdującej się na Domu Bojowników Getta.
Autorka spaceru zabierze nas w świat podwórek Dzielnicy Kamiennej, jaj zakamarków oraz wspomnień, ale też przedstawi dzisiejszą jej percepcję z perspektywy byłej mieszkanki.
Podczas spaceru będziemy zadawać sobie pytanie o pamięć oraz o historię miejsca i jej wpływ na życie w Kamionce. Spacer ma na celu edukację o miejscu, już jako dzielnicy mieszkalnej po II wojnie światowej, a także uruchomienie w uczestnikach chęci dzielenia się wspomnieniami.
Będzie to również (!) spacer śladami książki “TATKO” – debiutu pisarskiego Izy Tumas (2024), której to historia rozgrywa się na Kamionce, i która nierozerwalnie związana jest z Domem Bojowników Getta, czy – jak nazywa go autorka powieści – “domem z tablicą”.
OBOWIĄZUJĄ ZAPISY: bramacukermana@gmail.com
ILOŚĆ MIEJSC OGRANICZONA
KONFERENCJA popularno-naukowa „Dzielnica Kamienna”
10 października (piątek), godz. 15-19.00
Będzin, konkretne miejsce zostanie podane bliżej terminu konferencji
Celem konferencji będzie przedstawienie obecnego stanu wiedzy na temat przedmiotowej dzielnicy Będzina oraz możliwości jej wykorzystania w działaniach podnoszących kompetencje kulturowej przez kadry kultury i nauczycieli. Konferencja odbędzie się w Będzinie oraz będzie skierowana do kadr kultury, nauczycieli, wykładowców uniwersyteckich, instytucji muzealnych oraz kulturalnych, a także do osób zainteresowanych historią i dziedzictwem żydowskiego Zagłębia, w szczególności mieszkańców Kamionki.
Organizacja oraz prowadzenie konferencji: dr Emilia Rekosz-Cebula
Zaproszeni goście: dr Aleksandra Namysło, dr Maria Ferenc, prof. Halina Rusek, dr Agata Zygmunt-Ziemianek, dr Bożena Pactwa, prof. Marta Tomczok, Karolina Jakoweńko
